Prime Esas Kazanç: Her Şey Buradan Başlar
SGK primi, çalışanın brüt ücreti üzerinden değil, "prime esas kazanç" (PEK) üzerinden hesaplanır. Çoğu bordroda ikisi aynı tutardır; ancak yemek ve yol yardımı gibi kısmen istisna kalemler, tavanı aşan yüksek ücretler ve ay içinde eksik gün olan çalışanlar için PEK brütten ayrışır. 2026'da PEK alt sınırı brüt asgari ücret olan 33.030 TL, üst sınırı ise asgari ücretin 9 katı olan 297.270 TL'dir.
Alt sınırın anlamı şudur: tam ay çalışan bir sigortalı için 33.030 TL'nin altında PEK bildirilemez. Üst sınırın anlamı ise, 297.270 TL'nin üzerindeki ücretlerde primin yalnızca bu tutar üzerinden hesaplanmasıdır; aşan kısım prim dışı kalır ancak gelir vergisine tabidir.
2026 SGK Prim Oranları
| Sigorta Kolu | İşçi Payı | İşveren Payı | Toplam |
|---|---|---|---|
| Malullük, yaşlılık ve ölüm (MYÖ) | %9 | %12 | %21 |
| Genel sağlık sigortası (GSS) | %5 | %7,5 | %12,5 |
| Kısa vadeli sigorta kolları (KVSK) | — | %2,25 | %2,25 |
| SGK toplamı | %14 | %21,75 | %35,75 |
| İşsizlik sigortası | %1 | %2 | %3 |
| Genel toplam | %15 | %23,75 | %38,75 |
| 5 puan indirimli işveren toplamı | — | %18,75 | — |
İşveren MYÖ payındaki 1 puanlık artış (7566 sayılı Kanun) 2026 bordrolarında %21,75 oranını ortaya çıkarmıştır; eski %20,5 oranıyla hesaplanan tablolar güncel değildir. Kısa vadeli sigorta kolları primi tüm iş yerleri için tek oran olarak %2,25 uygulanır; tehlike sınıfına göre farklılaşma uzun süredir kaldırılmıştır.
Hesaplama Adımları
- Çalışanın o ayki brüt kazancını (ücret + fazla mesai + prim + ikramiye + nakit yardımlar) toplayın.
- İstisna kalemleri düşün: yemek yardımının günlük brüt asgari ücretin %23,65'ine kadar olan kısmı, çocuk ve aile zammının istisna kısımları gibi.
- Sonucu taban (33.030 TL) ve tavanla (297.270 TL) karşılaştırın; eksik günlü aylarda taban gün sayısıyla orantılanır.
- PEK × %14 = işçi SGK, PEK × %1 = işçi işsizlik; PEK × %21,75 (veya %16,75) = işveren SGK, PEK × %2 = işveren işsizlik.
Üç Ücret Seviyesi İçin Örnek
| Kalem | Asgari (33.030) | 60.000 TL | 320.000 TL |
|---|---|---|---|
| Prime esas kazanç | 33.030,00 | 60.000,00 | 297.270,00 (tavan) |
| İşçi SGK (%14) | 4.624,20 | 8.400,00 | 41.617,80 |
| İşçi işsizlik (%1) | 330,30 | 600,00 | 2.972,70 |
| İşveren SGK (%21,75) | 7.184,03 | 13.050,00 | 64.656,23 |
| İşveren işsizlik (%2) | 660,60 | 1.200,00 | 5.945,40 |
| İşveren SGK (5 puan indirimli, %16,75) | 5.532,53 | 10.050,00 | 49.792,73 |
320.000 TL brüt alan çalışan örneğinde tavanı aşan 22.730 TL için prim hesaplanmaz; ancak bu tutarın tamamı gelir vergisi matrahına dahildir. Bu nedenle yüksek ücretli bordrolarda "prim matrahı" ile "vergi matrahı" farklı sayılardır ve ikisi ayrı takip edilmelidir.
5 Puanlık İndirim Şartları
5510 sayılı Kanun'un 81. maddesi, özel sektör işverenlerine MYÖ işveren payında 5 puanlık indirim tanır. 2026'da bu indirim işveren SGK oranını %21,75'ten %16,75'e düşürür. Yararlanma koşulları:
- Aylık prim ve hizmet belgesinin (MUHSGK) yasal süresinde verilmesi,
- Primlerin yasal süresi içinde ödenmesi,
- SGK'ya vadesi geçmiş prim, idari para cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması (yapılandırılmış ve düzenli ödenen borçlar engel değildir),
- Kayıt dışı sigortalı çalıştırıldığının tespit edilmemiş olması.
Şartlardan biri ihlal edilirse indirim o ay için kaybedilir ve fark yasal faiziyle istenir. İmalat sanayii gibi belirli sektörlerde ek puan indirimleri de bulunur; kapsam ve oranları güncel SGK genelgesine göre teyit edilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Tavanı aylık değil yıllık düşünmek: Tavan her ay ayrı uygulanır; ikramiye ödenen ayda tavan aşılırsa aşan kısım sonraki iki aya devredilebilir (prime esas kazanç devri).
- Eksik günde tabanı orantılamamak: 20 gün çalışan personel için taban 33.030 × 20/30 = 22.020 TL'dir.
- Fazla mesaiyi PEK dışında bırakmak: Fazla mesai ücreti prime tabidir ve aynı ayın PEK'ine eklenir.
- Nakit yol yardımını istisna saymak: Nakit ödenen yol yardımı tamamen prime tabidir; yemek yardımından farklıdır.
Sık Sorulan Sorular
Prim günü nasıl hesaplanır?
Ay kaç gün çekerse çeksin tam ay çalışma 30 gün sayılır. Raporlu, ücretsiz izinli ve devamsız günler prim gününden düşülür ve MUHSGK'da uygun eksik gün koduyla bildirilir. Puantaj kaydı bu noktada belirleyicidir; bkz. puantaj rehberi.
Emekli çalışanın primi farklı mı?
Evet. Emekli olup çalışmaya devam edenler için sosyal güvenlik destek primi (SGDP) uygulanır; işçi payı %7,5, işveren payı %24,5 (KVSK dahil) olup 5 puanlık indirimden yararlanılamaz. Oranlar yıl içinde değişirse resmî tebliğe göre güncellenmelidir.
Stajyer ve çıraklar için prim ödenir mi?
Mesleki eğitim gören öğrenci ve stajyerler için yalnızca iş kazası-meslek hastalığı ve GSS primi ödenir; MYÖ ve işsizlik primi kesilmez.
Nord Shift ile SGK Hesabı
Nord Shift, puantajdan gelen prim gün sayısını ve fazla mesai saatlerini bordroya taşıyarak PEK'i otomatik oluşturur, tavan-taban kontrolünü uygular ve MUHSGK için eksik gün kodu önerisi üretir. Prim maliyetini farklı senaryolarda görmek için işveren maliyeti aracımızı kullanabilirsiniz.
Nord Shift'i ücretsiz deneyin
10 personele kadar ücretsiz,
