Yıllık Ücretli İzin Neden Bu Kadar Önemli?
Yıllık ücretli izin, çalışanın bir yıl boyunca harcadığı emeğin karşılığında dinlenmesini güvence altına alan, vazgeçilmesi mümkün olmayan bir haktır. İşveren açısından ise doğru hesaplanmadığında hem çalışan memnuniyetini hem de fesih anındaki maliyeti doğrudan etkileyen bir kalemdir. Bu yazıda 2026 yılı itibarıyla yürürlükte olan kurallara göre yıllık izin hakkının nasıl hesaplandığını, hak ediş tarihinin nasıl belirlendiğini ve kullanılmayan izinlerin akıbetini adım adım açıklıyoruz. Temel kavramlar için yıllık izin sözlük maddesine de göz atabilirsiniz.
Hak Ediş Şartı: En Az Bir Yıl Çalışmış Olmak
Yıllık izne hak kazanmanın ilk koşulu, aynı işverenin iş yerinde veya iş yerlerinde deneme süresi de dahil olmak üzere en az bir yıl çalışmış olmaktır. Çalışan işe 15 Mart 2025'te başladıysa ilk yıllık izin hakkı 15 Mart 2026'da doğar; bu tarih çalışanın "izin hak ediş tarihi"dir ve sonraki yıllarda da aynı gün tekrar eder.
Kıdem hesabında dikkat edilmesi gereken birkaç ayrıntı vardır:
- Aynı işverene ait farklı iş yerlerinde geçen süreler birleştirilir.
- Hastalık, ücretli mazeret izni ve yıllık izin gibi kanunda sayılan süreler çalışılmış gibi sayılır.
- Uzun süreli ücretsiz izinler ise kural olarak bir yıllık bekleme süresinin hesabına katılmaz; bu konudaki uygulamalar somut olaya göre değişebildiğinden resmî mevzuata göre doğrulanmalıdır.
2026 Kıdeme Göre Yıllık İzin Süreleri
İş Kanunu'nun 53. maddesi izin sürelerini kıdeme göre üç kademeye ayırır. Süreler asgaridir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir ama azaltılamaz.
| Kıdem | Asgari yıllık izin | Not |
|---|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) | 14 gün | İlk izin, birinci yılın dolduğu gün doğar |
| 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | 20 gün | 6. hizmet yılından itibaren uygulanır |
| 15 yıl ve daha fazla | 26 gün | 15 yıl dolduğunda 26 güne geçilir |
| 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü | En az 20 gün | Kıdemden bağımsız alt sınır |
Tabloda en çok karıştırılan nokta "5 yıl dahil" ifadesidir. Beş yılını tam olarak dolduran çalışan o yıl hâlâ 14 gün alır; 20 güne geçiş altıncı hizmet yılının izin hakkıyla birlikte olur. Aynı mantık 15 yıl için de geçerlidir.
Adım Adım Yıllık İzin Hesabı
- İşe giriş tarihini ve bugünkü tarihi belirleyin. Aynı işverendeki önceki dönemler varsa toplayın.
- Tamamlanan hizmet yılı sayısını bulun. Örneğin 1 Şubat 2019'da başlayan çalışan, 1 Şubat 2026'da 7 yılını doldurmuştur.
- Her hak ediş yılına ait gün sayısını tablodan alın. Aynı örnekte ilk beş yıl 14'er gün, 6. ve 7. yıllar 20'şer gün: toplam hak edilen 110 gün.
- Kullanılan günleri düşün. İzin defterindeki ya da dijital kayıttaki kullanılan gün toplamını çıkarın; kalan sayı güncel bakiyedir.
- Yaş kuralını kontrol edin. Çalışan hak ediş tarihinde 18 yaşını doldurmamış ya da 50 yaşını doldurmuşsa o yıl için gün sayısı 20'nin altına inemez.
İzin Süresine Hangi Günler Dahil Değildir?
Yıllık izin günleri iş günü esasına göre kullandırılır. İzin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden düşülmez. Haftada altı gün çalışan bir personel 14 günlük iznini kullandığında fiilen iş yerinden yaklaşık 16 takvim günü uzak kalır. İzin planlaması yaparken bu farkı hesaba katmak, vardiya boşluklarını doğru öngörmenizi sağlar.
Ayrıca iznini iş yerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek çalışana, talep etmesi ve belgelemesi hâlinde gidiş-dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilmesi zorunludur.
Bölerek Kullanma ve Devir
Yıllık izin kural olarak bölünmeden kullandırılır. Ancak taraflar anlaşırsa, bir bölümü 10 günden az olmamak üzere parçalar hâlinde kullanılabilir. Uygulamada birçok işletme 10 günlük bir ana blok ve kalan günleri tek tek kullandırma modelini tercih eder.
Kullanılmayan izinler yanmaz; sonraki yıla devreder ve birikir. İşveren, çalışanın izin kullanmasını sağlamakla yükümlüdür ve izinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. Bu nedenle imzalı izin defteri ya da tarih damgalı dijital kayıt tutulması yalnızca iyi bir uygulama değil, hukuki bir güvencedir. Detaylı kullanım kuralları için yıllık izin rehberimize bakabilirsiniz.
Kullanılmayan İzin Ücreti Nasıl Ödenir?
İş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, kullanılmamış yıllık izin günlerine ait ücret son brüt ücret üzerinden hesaplanarak çalışana ödenir. Formül basittir:
Kullanılmayan izin ücreti = Kalan izin günü × Günlük brüt ücret
Günlük brüt ücret, aylık brüt ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur. Örneğin aylık brüt ücreti 60.000 TL olan ve 12 gün izin bakiyesi bulunan bir çalışan için ödenecek tutar 12 × 2.000 = 24.000 TL brüttür; bu tutar üzerinden vergi ve prim kesintileri yapılır. Çalışırken izin hakkını paraya çevirmek mümkün değildir; ödeme yalnızca fesih anında gündeme gelir. Feshe bağlı diğer alacaklar için kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.
İşletmelerde En Sık Yapılan 4 Hata
- Takvim yılı ile hak ediş yılını karıştırmak: İzin hakkı 1 Ocak'ta değil, işe giriş yıl dönümünde doğar.
- Hafta sonunu izinden düşmek: Hafta tatiline denk gelen günler izin bakiyesinden düşülemez.
- Kıdem kademesini geç güncellemek: 6. ve 16. hizmet yıllarında gün sayısı otomatik olarak artmalıdır.
- Kayıt tutmamak: İspat yükü işverende olduğundan sözlü izinler uyuşmazlıkta işverenin aleyhine sonuçlanabilir.
Sık Sorulan Sorular
Deneme süresi yıllık izin kıdemine dahil mi?
Evet. Bir yıllık bekleme süresi deneme süresi dahil hesaplanır; deneme süresinde geçen günler kıdemden sayılır.
Yıllık izin kaç yıl geriye dönük talep edilebilir?
İş sözleşmesi devam ederken izin hakkı birikmeye devam eder ve zamanaşımına uğramaz. Fesihten sonra kullanılmayan izin ücreti alacağı için beş yıllık zamanaşımı süresi işler; bu sürenin başlangıcı ve istisnaları resmî mevzuata göre doğrulanmalıdır.
Aynı yıl içinde iki kez izin hak edilebilir mi?
Hayır. Her hizmet yılı için tek bir izin hakkı doğar. Ancak birikmiş izinler aynı yıl içinde art arda kullandırılabilir.
Nord Shift ile İzin Bakiyesi Kendiliğinden Hesaplanır
Nord Shift'in yıllık izin takip programı, işe giriş tarihi ve yaş bilgisine göre çalışan hak ediş motoruyla her personelin bakiyesini kıdem kademelerini gözeterek otomatik hesaplar; hafta tatilini izinden düşmez, devreden günleri taşır ve onaylanan her talebi tarih damgasıyla saklar. Böylece izin defterini elle tutma zorunluluğu ortadan kalkar, fesih anında kullanılmayan izin tutarı tek tıkla görülür.
Nord Shift'i ücretsiz deneyin
10 personele kadar ücretsiz,
